
នាព្រឹកថ្ងៃច័ន្ទ ១១រោច ខែស្រាពណ៍ ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ពស ២៥៦៣ ត្រូវនឹង ថ្ងៃទី២៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩ នៅសណ្ឋាគារភ្នំពេញ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី អៀង មូលី អញ្ជើញជាអធិបតី ក្នុងឱកាសបើកសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយការអង្កេតស្តីពីការមាក់ងាយលើ អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍នៅកម្ពុជា។
សិក្ខាសាលាត្រូវបានអញ្ជើញចូលរួមដោយ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ លោក លោកស្រី តំណាងស្ថាប័នរាជរដ្ឋាភិបាល តំណាងបណ្តាញអ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍នៅកម្ពុជា (CPN+) តំណាងអង្គការ FHI360/Linkages តំណាងកម្មវីធីអេដស៍នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា តំណាងទីភ្នាក់ងារជំនួយសហរដ្ឋអាម៉េរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិ (USAID) និងផ្នែកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។
គោលបំណងចំបងនៃសិក្ខាសាលា គឺផ្សព្វផ្សាយលទ្ធផលការអង្កេតសន្ទស្សន៍នៃការមាក់ងាយលើអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ នៅប្រទេសកម្ពុជា” ។
ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី បានមានប្រសាស រំលឹកជូនអង្គសិក្ខាសាលាថា ក្នុងរយៈកាលជាង៣០ឆ្នាំកន្លងទៅ មានមនុស្សរាប់លាននាក់ដែលបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដោយសារជំងឺអេដស៍នៅលើសកលលោកទាំងមូល និងមានមនុស្សរាប់លាននាក់ទៀតកំពុងតែតស៊ូរស់នៅយ៉ាងត្រដាបត្រដួសដោយគាត់ទទួលរងនូវការមាក់ងាយ ការរើសអើង និងហិង្សាដែលជាមូលហេតុឱ្យអ្នកទាំងនោះជួបប្រទះនូវការលំបាកក្នុងការរកសេវាថែទាំ និងព្យាបាលសមស្រប ការស្វែងប្រាក់ចំណូល ចំណីអាហារ និងមានផ្ទះសម្បែងស្នាក់នៅសមរម្យ។
ចំណែកឯនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងវិញចាប់ពីចុងទសវត្សន៍ឆ្នាំ១៩៩០មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ កម្ពុជាយើងមានប្រជាជនប្រមាណ ១សែននាក់ បានបាត់បង់ជីវិតរួចទៅហើយដោយសារមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ និងមានប្រជាជនប្រមាណ ៧ម៉ឺននាក់ កំពុងផ្ទុកមេរោគអេដស៍។ ក្នុងនោះ មានអ្នកផ្ទុក និងអ្នកជំងឺអេដស៍ចំនួន ៦០.៦៣០នាក់ (គិតត្រឹមត្រីមាសទី២ ឆ្នាំ២០១៩) ដែលកំពុងទទួលសេវាថែទាំ និងព្យាបាលដោយថ្នាំប្រឆាំងមេរោគអេដស៍ (ART) ក៏ដូចជាព្យាបាលជំងឺឱកាសនិយមផ្សេងៗទៀត។
ឯឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តីបានបញ្ជាក់ជូនអង្គសិក្ខាសាលាជ្រាបថា កម្ពុជាយើងក៏នៅមានអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ជាច្រើនដែលកំពុងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ ជម្រកស្នាក់នៅសមរម្យ ព្រមទាំងនៅមានប្រាក់ចំណូលកម្រិតទាប។ លើសពីនេះ ពួកគេក៏នៅទទួលរងនូវការមាក់ងាយ និងរើសអើង ដែលជាឧបសគ្គក្នុងការទទួលសេវាថែទាំ ព្យាបាល ក៏ដូចជាសេវាសង្គមផ្សេងៗ ដែលទាមទារឱ្យយើងទាំងអស់គ្នាចូលរួមគ្នាដោះស្រាយ ដើម្បីឈានទៅសម្រេចការប្តេជាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការលុបបំបាត់ជំងឺអេដស៍ តាមរយៈការទិសដៅគោលនយោបាយ “គ្មានការឆ្លងមេរោគអេដស៍ថ្មី” “គ្មានការរើសអើងទៅលើអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ និងអ្នកជំងឺអេដស៍” និង “គ្មានការស្លាប់ដោយសារជំងឺអេដស៍” និងគោលដៅ៩៥-៩៥-៩៥ នៅឆ្នាំ២០២៥។
ដោយយល់យ៉ាងច្បាស់ពីការប្រឈម និងតម្រូវការចាំបាច់នានាក្នុងជីវិតរបស់អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ និងអ្នកជំងឺអេដស៍ ក៏ដូចជាការគាំទ្រខាងស្មារតី ការគាំទ្រពីសង្គម និងការមានមុខរបរសមរម្យផង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង បានរៀបចំ និងអនុម័ត ច្បាប់ស្តីពីការបង្ការ និងការប្រយុទ្ធទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ និងការគិតគូរព្យាបាលអ្នកជំងឺអេដស៍ដោយថ្នាំប្រឆាំងមេរោគអេដស៍ជាសាធារណៈ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០២មក។
កាកបាទក្រហមកម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ របស់ សម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុនរ៉ានី ហ៊ុន សែន ដែលជាឥស្សរជនឆ្នើមថ្នាក់ជាតិនៃវេទិកាភាពជាអ្នកដឹកនាំតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកឆ្លើយតបមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍នៅកម្ពុជា រួមជាមួយស្ថាប័នជាតិផ្សេងទៀត ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ សប្បុរសជន បានផ្តល់ជំនួយឧបត្ថម្ភ រួមមានជំនួយអាហារូបត្ថម្ភ ថវិកា សម្ភារប្រើប្រាស់ និងផ្ទះសម្បែងជាដើមដល់គ្រួសារដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយសារមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ បានប្រមាណជា ជាងមួយភាគបី។
ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី បានបញ្ជាក់ជូនអង្គសិក្ខាសាលាថា ការតាំងចិត្ត ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីបញ្ចប់ជំងឺអេដស៍ដែលជាការគំរាមកំហែងសុខភាពសាធារណៈនៅឆ្នាំ២០២៥។ អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ មានអាណត្តិបញ្ចប់ការមាក់ងាយនិងការរើសអើងចំពោះអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ និងក្រុមប្រជាជនគន្លឹះទាំងក្នុងនិងក្រៅកន្លែងថែទាំសុខភាព។
ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី បានមានប្រសាសន៍ យើងបានពិនិត្យឃើញថា ស្ថានភាពនៃការមាក់ងាយពីខាងក្រៅមានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ការរើសអើងក្នុងស្វែងរក និងទទួលបានអាជីព ការងារ របស់អ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ ឬ ការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល បានថយចុះពី ៤៦% មកត្រឹម២%។ ការបៀតបៀនដោយពាក្យសម្តីបានថយចុះពី១៤% មកត្រឹម៣% ការរើសអើងលើប្រពន្ធ/ប្តី ឬដៃគូ បានថយចុះពី៥% មកត្រឹម ២.៤% ជាដើម។ តែការមាក់ងាយ រើសអើងពីខាងក្នុងវិញដោយអ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ខ្លួនឯង មានការថយចុះតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។
ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តីក៏បានសំនូមពរអោយអង្គសិក្ខាសាលានេះ ប្រើប្រាស់លទ្ធផលដែលបានរកឃើញនេះ ដើម្បីសហការគ្នាបន្តទៀត ជួយយើងរៀបចំចងក្រង ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តជាតិទូលំទូលាយ និងពហុវិស័យ ឆ្លើយតបមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍លើកទី៥ ជាពិសេសការបញ្ចប់ការមាក់ងាយ រើសអើងជាសាធារណៈ និងការផ្លាស់ប្តូរការប្រព្រឹត្តជាលក្ខណៈបុគ្គល ឬស្ថាប័នផងដែរ។
អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ ជឿជាក់ថាគោលដៅ ៩៥-៩៥-៩៥ អាចសម្រេចបាន លុះត្រាណាយើងម្នាក់ៗជាបុគ្គល អនុវត្តអោយបានខ្ជាប់ខ្ជួន ឈប់ផ្តល់ ឈប់ចម្លង ឈប់ទទួលមេរោគអេដស៍ពីថ្ងៃនេះតទៅ។ ការតាំងចិត្តបង្ការ ឥរិយាបទនៃការប្រព្រឹត្តកុំអោយឆ្លងមេរោគអេដស៍ របស់ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ៗ ជាគន្លឹះ។ រាជរដ្ឋាភិបាល បានទំនុកបំរុង ផ្គត់ផ្គង់ ចំណាយធនធាន ផ្តល់សេវាបង្ការ ថែទាំព្យាបាល ដោយទូលំទូលាយ គ្មានការរើសអើង សូម កុំការភ័យខ្លាច កុំមានគំនិតអវិជ្ជមានព្រោះថា អ្នកផ្តល់សេវាប្រកាន់យកឥរិយាបថស្និទ្ធស្នាលរាក់ទាក់នៅគ្រប់សេវាសាធារណៈទាំងអស់។
ក្នុងនាមប្រមុខ អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី បានអំពាវនាវដល់មន្ត្រីសុខាភិបាល អ្នកផ្តល់សេវាសង្គម និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ រួមគ្នាបញ្ចប់ការរើសអើងប្រឆាំងអ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និងក្រុមប្រជាជនគន្លឹះ។ បន្តលើកំពស់សិទ្ធិបុគ្គល និងសិទ្ធិទទួលបាននូវសេវាសុខាភិបាល និងសង្គមប្រកបដោយសមធម៌ ក៏ដូចជាឱកាសទទួលបានការងារធ្វើការអប់រំ និងការចូលរួមពេញលេញក្នុងសហគមន៍ និងក្នុងសង្គមជាតិយើង។ ការប្រឹងប្រែងរួមគ្នានឹងជួយលើកតម្កើងគុណភាពជីវិតរបស់អ្នករស់នៅជាមួយមេរោគអេដស៍ និងក្រុមប្រជាជនគន្លឹះ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេសកម្មចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់ប្រទេស ដែលនេះជាការវិនិយោគក្នុងការឆ្លើយតបមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍របស់យើង។