
នាព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១៣កើត ខែមាឃ ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ព.ស.២៥៦៣ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី០៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ នៅសណ្ឋាគារភ្នំពេញ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី អៀង មូលី ប្រធានអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីបើកសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់ស្តីពីការវាយតម្លៃលើមេរោគអេដស៍ និងការគាំពារសង្គម។ ក្នុងឱកាសនោះ មានវត្តមាន ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រីទាំងអស់ ដែលមកពី ក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គម ក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងផែនការ ក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ទីភ្នាក់ងារបញ្ជាក់ចំណាយសេវាសុខាភិបាល រួមទាំងអ្នកតំណាងពីប្រជាជនគន្លឹះ និងជាពិសេស អង្គការ UNAIDS និង អង្គការ HP+ ដែលបានជួយគាំទ្រទាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងបច្ចេកទេសដល់ការរៀបចំសិក្ខាសាលាដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ។
គោលបំណងសំខាន់នៃសិក្ខាសាលានេះគឺ ៖
១) បញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់នូវទម្រង់នៃការរៀបចំ និងការអនុវត្តការគាំពារសង្គម
២) រកឱ្យឃើញរបាំងដែលអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ និងប្រជាជនគន្លឹះប្រឈមក្នុងការទទួលបានសេវាគាំពារពីកម្មវិធី
៣) រកឱ្យឃើញនូវអនុសាសន៍អំពីវិធីដែលអាចឆ្លើយតបនឹងរបាំងទាំងនោះ។
ប្រធានបទនៃសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់នេះគ្របដណ្តប់លើចំណុចសំខាន់២ គឺការគាំពារសង្គម និងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍។
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្តេជ្ញាចិត្តតាមរយៈពាក្យស្លោក “មិនទុកនរណាម្នាក់ចោល” និងកំពុងស្ថិតនៅក្នុងដំណើរការអនុវត្ត គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។ យើងបានធ្វើឱ្យមានវឌ្ឍនភាពយ៉ាងល្អក្នុងការពង្រឹងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម ដោយធ្វើសមាហរណកម្មប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពដែលគ្រប ដណ្តប់ទៅលើវិស័យសាធារណៈ និងឯកជន រួមបញ្ចូលទាំងតួនាទីច្បាស់លាស់ក្នុងការដាក់ចេញគោល នយោបាយផងដែរ។ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុបានដឹកនាំរៀបចំ គម្រោងគោលនយោបាយជាតិ គាំពារសន្តិសុខសង្គម ២០១៦-២០២៥ ដោយមានសមាសធាតុសំខាន់២គឺ ៖ ជំនួយសង្គម និង សន្តិសុខសង្គម។ យើងបានធ្វើឱ្យមានភាពប្រសើរឡើងនូវការគាំពារពីហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ ដល់ប្រជជន ក្រីក្រតាមរយៈការអនុវត្តមូលនិធិសមធម៌សុខាភិបាល រួមជាមួយអន្តរាគមន៍ហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ជនក្រីក្រខាងតម្រូវការ និងខាងផ្គត់ផ្គង់។ មានការប៉ាន់ប្រមាណថា មកដល់ចុងឆ្នាំ២០១៨ មូលនិធិសមធម៌ សុខាភិបាល និងគម្រោងសន្តិសុខសង្គមបានគ្របដណ្តប់ជាង៣០%នៃប្រជាជនកម្ពុជា។
ថ្វីបើមានវឌ្ឍនភាពដូចការរៀបរាប់នេះ ការចំណាយចេញពីហោប៉ៅបន្តនៅក្នុងកម្រិតមួយ ខ្ពស់នៅឡើយ ដែលធ្វើឱ្យអន្តរាយដល់ការគាំពារហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ និងសាមគ្គីភាព និងបង្កឱ្យមានការលំបាកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងខ្លាំង នៅពេលទៅទទួលយកសេវាសុខាភិបាល។ លើសពីនេះ ការយល់ដឹងអំពីកម្មវិធីគាំពារសង្គម ដូចជាផលប្រយោជន៍ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកដែលនៅក្នុងរបបនីមួយៗ ឬកម្មវិធីនៅមានកម្រិត។ ការកសាងសមត្ថភាពនៃស្ថាប័នដែលពាក់ព័ន្ធជាប់ទាក់ទងក្នុងការ គាំពារសង្គមគួរត្រូវបានធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងផងដែរ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងប្រជាជនដែលត្រូវការ និងបញ្ហា ដែលកើតឡើង។
កម្ពុជាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេស៧ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកលថា បានសម្រេចគោលដៅ ៩០ ៩០ ៩០ នៅឆ្នាំ២០១៧។ យោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណថ្មីៗនៃគំរូការរីករាលដាលមេរោគអេដស៍ (AEM) និង Spectrum (ខែមេសាឆ្នាំ២០១៩) កម្ពុជាមានអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ ចំនួន ៧៣ ៥៥២នាក់។ បច្ចុប្បន្ននេះ ៨១%នៃពួកគាត់បានដឹងពីស្ថានភាពផ្ទុករបស់ខ្លួន ក្នុងនោះ ៩៩%នៃអ្នកដែលបានដឹងពីស្ថានភាព បានទទួលការព្យាបាលដោយឱសថប្រឆាំង មេរោគអេដស៍ និងមានការប៉ាន់ប្រមាណថា ៧៩%នៃអ្នកផ្ទុកដែលបានទទួលការព្យាបាលបានកាត់បន្ថយអត្រាមេរោគឱ្យនៅកម្រិតតិចបំផុត (viral suppression)។ ដូច្នេះ អ្នកផ្ទុកប្រមាណជាង១ម៉ឺន នាក់មិនដឹងជានៅទីណា និងមិនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធសេវាថែទាំជំងឺអេដស៍ និងកំណើននៃការឆ្លងថ្មីត្រូវបានរកឃើញភាគច្រើនក្នុងចំណោមយុវវ័យ ជាពិសេសក្រុមបុរសរួមភេទជាមួយបុរស និងក្រុមបំប្លែងភេទ។
បញ្ហាប្រឈមដែលមិនបានព្រាងទុកមុនក្នុងការឆ្លើយតបនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍គឺស្ថានភាពមួយដែលដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ បានកាត់បន្ថយការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុជាបណ្តើរៗ និងម៉្យាងទៀតយើងប្តេជ្ញាបញ្ចប់ការឆ្លងរីករាលដាលមេរោគអេដស៍នៅមុនឆ្នាំ២០២៥។
តាមរយៈគោលការណ៍ដឹកនាំដូចគ្នាថា “មិនទុកនរណាម្នាក់ចោល” យុទ្ធសាស្រ្តទី៣នៃ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តជាតិទូលំទូលាយ និងពហុវិស័យឆ្លើយតបនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ លើកទី៥ អំពាវនាវឱ្យមានការពង្រីកសេវាគ្របដណ្តប់ការគាំពារសង្គម និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការទទួលបានសេវាសង្គម និងផ្លូវច្បាប់។
នៅក្នុងឱកាសនេះក៏មានការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាមេរោគអេដស៍ និងការគាំពារសង្គម កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩ នៅទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តីបានទទួលការឯកភាពពីសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន តាមសំណើរបស់កិច្ចប្រជុំពេញអង្គអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ នូវវិធានការ៦ចំណុច ដើម្បីលើកកម្ពស់ភាពជាម្ចាស់ប្រទេស និងការឆ្លើយតបប្រកបដោយចីរភាពនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍រយៈពេលវែង។ ចំណុចទី២នៃវិធានការ បានចែងថា អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ ទាំងអស់ត្រូវទទួលបានមូលនិធិសមធម៌សុខាភិបាល។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា (កម្មវិធី) អត្តសញ្ញាណបណ្ណក្រីក្រតាមតម្រូវការនៃក្រសួងផែនការ ដែលត្រូវបានដាក់ចេញនៅចុងឆ្នាំ២០១៩ នឹងផ្តល់នូវការគាំទ្រដល់ប្រជាជនគន្លឹះផងដែរ។