
ថ្លែងក្នុងឱកាសបិទសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់ស្តីពីកិច្ចសន្យាសង្គមសម្រាប់សង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការងារ ឆ្លើយតបនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍នៅកម្ពុជា នៅល្ងាច ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១រោច ខែអាសាឍ ឆ្នាំខាល ព.ស.២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ នៅសណ្ឋាគារភ្នំពេញ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្ត្រី អៀង មូលី ប្រធានអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ គូសបញ្ជាក់ថា៖ រាជរដ្ឋាភិបាលក្រោមមាគ៌ាដឹកនាំប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ សម្តេចអគ្គសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានអំពាវនាវឱ្យមានចលនាជាតិ ដើម្បីបញ្ចប់ជំងឺអេដស៍នៅឆ្នាំ២០២៥ ដែលជារយៈពេល៥ឆ្នាំ មុនការប្តេជ្ញាចិត្តជាសកល។ ក្នុងដំណើររួមគ្នាដើម្បីសម្រេចគោលដៅ៩៥ -៩៥-៩៥ យើងបានមកដល់ត្រឹម៨៤% ៩៩%និង៩៧% នៅឆ្នាំ២០២១។ នេះគឺជាជោគជ័យដ៍ត្រចះត្រចង់របស់ប្រទេសយើងដែលប្រទេសនានាក្នុងតំបន់ និងក្នុងសកលលោកទាំងមូលចាត់ទុកថាជាគម្រូ។យើងបានដឹងថា ការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ពីកម្មវិធីផែនការសង្គ្រោះបន្ទាន់របស់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ជំងឺអេដស៍ (PEPFAR) និងពីមូលនិធិសកលដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺអេដស៍ ជំងឺរបេង និងជំងឺគ្រុនចាញ់(GFATM) និងថវិកាជាតិបច្ចុប្បន្ន ដែលមានប្រមាណជាង៣០លានដុល្លារអាមេរិកក្នុង១ឆ្នំាៗមិនគ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការនៃអន្តរាគមន៍ការរួមគ្នា ដើម្បីសម្រេចគោលដៅ៩៥-៩៥-៩៥ នៅឆ្នាំ២០២៥ ខាងមុខបានឡើយ។
ជាក់ស្តែងការសិក្សារបស់អង្គការ UNAIDS នៅឆ្នាំ២០២០ បានសម្គាល់ថា ការធ្លាក់ចុះនៃករណីឆ្លងថ្មីពី ២.១០០ នៅឆ្នាំ២០១០ ដែលរំពឹងថានឹងចុះដល់៥២០ករណី នៅឆ្នាំ២០២០នោះគឺបានត្រឹមតែ១.១០០ ករណីប៉ុណ្ណោះ។ មូលហេតុចម្បង គឺយើងមានកង្វះថវិកាប្រមាណ៥លានដុល្លារអាមេរិក សម្រាប់ការងារបង្ការការចម្លងមេរោគអេដស៍ក្នុង១ឆ្នាំៗ។ និន្នាការហិរញ្ញប្បទានពីខាងក្រៅ នឹងបន្តធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់។ ឆ្លើយតបនឹងហានិភ័យនេះផែនការយុទ្ធសាស្ត្រជាតិសម្រាប់ពហុវិស័យ និងទូលំទូលាយលើកទី៥ បានចង្អុលទិសថា ឆ្នាំ២០២៣ ហិរញ្ញប្បទានក្នុងស្រុកនឹងត្រូវកើនឡើងឱ្យបាន៥០% នៃចំណាយសរុប។ ជាក់ស្តែង អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ បានសម្រេចិត្តបង្កើនហិរញ្ញប្បទានក្នុងស្រុកឱ្យបាន៣៥% នៅឆ្នាំ២០២០(ដោយយោងតាមសូចនាកររួមគ្នាឆ្នាំ២០២០-២០២៣ Joint Monitoring Indicators , JMI)។
ដូចនេះឆ្នាំ២០២៣ គឺជាចំណុចកាច់( Breaking Point)ដែលយើងឈានទៅដល់ដំណាក់ការមួយដែលយើងត្រូវពង្រឹងភាពជាម្ចាស់ពីថ្នាក់ជាតិដល់ថ្នាក់ក្រោមជាតិ ពីព្រោះហិរញ្ញប្បទានក្នុងស្រុកនឹងមានច្រើនជាងហិរញ្ញប្បទានពីខាងក្រៅ។ តាមរយៈបទបង្ហាញភស្តុតាងបែបវិទ្យាសាស្ត្រ យើងឃើញថា តាមរយៈការធ្លាក់ចុះដោយគំហុគនៃថវិកាសម្រាប់កម្មវិធីបង្ការ បានធ្វើឱ្យគោលដៅ៩៥ ទី១ យើងទើបតែសម្រេចត្រឹមតែ៨៤% តែប៉ុណ្ណោះនៅឆ្នាំ២០២១ ដែលតាមការគ្រោងយើងត្រូវសម្រេចឱ្យបានក្នុងឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខ។ ការឆ្លងថ្មីនៃមេរោគអេដស៍ ហាក់កំពុងតែមាននិន្នាការកើនឡើង ជាពិសេសក្នុងចំណោមប្រជាជនគន្លឹះដែលរួមមាន ក្រុមបុរសរួមភេទជាមួយបុរស ក្រុមស្រ្តីបំប្លែងភេទ ក្រុមស្ត្រីបម្រើក្នុងសេវាកំសាន្ត និងអតិថិជន និងក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន។ ការប្រយុទ្ធនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ គឺទាមទារការវិនិយោគរយៈពេលវែង និងទាមទារឱ្យយើងបន្តរួមគ្នាឆ្លើយតបតាមវិធីសា្តស្ត្រថ្មីប្រកបដោយនវានុវត្ត បរិយាប័ន្ន ចីរភាព និងមានភាពធន។ ការរៀបចំគោលនយោបាយកិច្ចសន្យាសង្គម និងការងារចាំបាច់នានា នឹងអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដែលកំពុងធ្វើការឆ្លើយតបនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ អាចរួមចំណែកអនុវត្តអន្តរាគមន៍លើការងារឆ្លើយតបនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ ចាំបាច់ទាំងឡាយណា នៅពេលដែលមន្ត្រីរាជការនៃស្ថាប័នរដ្ឋពុំមានលទ្ធភាពអាចចុះអនុវត្តអន្តរាគមន៍ទាំងនោះ។ តាមគម្រូ4S នៃការពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលនៃមូលនិធិសកល ១) ការចាប់ផ្តើម( Start Up) ២)ការគាំទ្រ ( Support) ៣)ការពង្រឹង(Strengthening) ៤)និរន្តភាព (Sustainability) យើងបានមកដល់ដំណាក់ការនៃការពង្រឹង(Strengthening)។ ដំណាក់ការនេះ តម្រូវឱ្យយើងផ្លាស់ប្តូរការគិតគូរបស់យើង(Mindset with paradigm shift) ហើយទទួលស្គាល់ថា អង្គការសង្គមស៊ីវិល (CSOs) មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការគាំទ្រ យុទ្ធសាស្ត្របង្ការ ធ្វើតេស្តឈាមរកមេរោគអេដស៍ គ្រប់ច្រកល្ហក គ្រប់ទីកន្លែង គ្រប់ពេលវេលា ដែលអ្នកផ្តល់សេវាសាធារណៈពិបាកទៅដល់។ ពួកគេចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការអប់រំបង្ការ ជំរុញបញ្ជូនទៅធ្វើតេស្តរកមេរោគអេដស៍តាមរយៈការកសាងទំនាក់ទំនង និងរក្សាទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និតជាមួយនឹងក្រុមប្រជាជនគន្លឹះ (Key Population) ។
ក្រោយដែលផ្លាស់ប្តូរការគិតគូរបស់យើងបែបនេះរួចហើយ ចំណុចបន្ទាប់ គឺរៀបចំគោលនយោបាយ និងសកម្មភាពនានាប្រើប្រាស់ហិរញ្ញប្បទានក្នុងស្រុក ដើម្បីទិញសេវា(ឬជួល)អង្គការសង្គមស៊ីវិល ឱ្យអនុវត្តសេវាកម្មចាំបាច់មួយចំនួន ដែលបំពេញបន្ថែមដល់យុទ្ធនាការរួម ដើម្បីសម្រេចគោលដៅ ៩៥-៩៥-៩៥ នៅឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខ៕